htLang

Oct 31, 2025

Ki jan depo enèji batri ityòm travay?

Kite yon mesaj

 

 

Depo enèji batri ityòm kaptire enèji elektrik atravè reyaksyon chimik revèsib ant yon katod ki gen ityòm-ak yon anod ki baze sou kabòn-, ak iyon ityòm yo ap deplase atravè yon elektwolit pandan sik chaj ak egzeyat. Pwosesis sa a konvèti enèji elektrik nan enèji potansyèl chimik pou depo, Lè sa a, tounen nan elektrisite lè sa nesesè.

 

lithium battery energy storage

 

Fondasyon Electrochemical

 

Chimi ki kache nan depo enèji batri ityòm depann sou reyaksyon oksidasyon{0}}rediksyon ki fèt nan de elektwòd benyen nan yon solisyon elektwolit. Lè batri a dechaje sou pouvwa yon chaj, iyon ityòm (Li +) imigre soti nan elektwòd negatif la atravè elektwolit likid la nan direksyon elektwòd pozitif la. An menm tan, elektwon koule nan yon kous ekstèn nan menm direksyon an, jenere kouran elektrik.

Anòd la anjeneral konsiste de grafit, kote atòm ityòm entèkale-fizikman mete tèt yo-ant kouch atòm kabòn nan yon estrikti reprezante kòm LiC₆ (yon atòm ityòm pou chak sis atòm kabòn). Pandan egzeyat, atòm ityòm sa yo sibi oksidasyon, pèdi elektwon pou fòme iyon ityòm ki chaje pozitivman. Elektwon yo libere vwayaje nan kous ekstèn lan, bay pouvwa a aparèy ki konekte oswa kadriyaj.

Nan katòd la, reyaksyon rediksyon rive. Materyèl katod komen yo enkli ityòm cobalt oksid (LiCoO₂), ityòm fè fosfat (LiFePO₄), oswa ityòm nikèl Manganèz cobalt oksid (NMC). Lè iyon ityòm rive nan katod la apre yo fin vwayaje nan elektwolit la, yo aksepte elektwon yo ki te vwayaje nan kous ekstèn lan, ranpli reyaksyon an. Transfè elèktron sa a ant anod ak katod-medyatè pa mouvman iyon ityòm-se sa ki jenere enèji elektrik nou itilize a.

Elektwolit la sèvi kòm gran wout iyonik la. Pifò pil ityòm -ion itilize ityòm hexafluorophosphate (LiPF₆) ki fonn nan solvang kabonat òganik. Mwayen likid sa a pèmèt iyon ityòm yo deplase lib ant elektwòd pandan y ap anpeche kontak elektrik dirèk ki ta kout -sikwi batri a. Yon séparateur microporous fizikman divize anod ak katod, ki pèmèt koule ion pandan y ap bloke pasaj elèktron.

 

Chaj-Sik egzeyat la

 

Ki sa ki fè depo enèji batri ityòm patikilyèman valab se revèsib li yo. Lè yo konekte ak yon sous kouran-panno solè, turbin van, oswa griy elektrik la-tout pwosesis la ranvèse. Iyon ityòm imigre tounen soti nan katod la nan anod la, kote yo ap estoke kòm grafit litiated. Elektwon koule nan direksyon opoze nan kous la, esansyèlman "pouse" enèji tounen nan batri a.

Kapasite bidireksyon sa a se poukisa sistèm sa yo briye nan depo kadriyaj. Pandan peryòd gwo jenerasyon renouvlab oswa demann elektrisite ki ba, pil chaje lè yo absòbe depase pouvwa. Lè demann pik oswa pwodiksyon renouvlab desann, pwosesis egzeyat la degaje enèji ki estoke tounen nan griy la. Sik la ka repete plizyè milye fwa -lityòm modèn-pil ion yo reyalize 2,000 a 5,000 sik chaj plen-dechaj anvan degradasyon siyifikatif kapasite yo.

Efikasite pwosesis ale-sa a (enèji soti divize pa enèji antre) anjeneral rive nan 85% pou sistèm griy-echèl. Sa a pèt 15% manifeste kòm chalè, ki se poukisa jesyon tèmik vin kritik nan enstalasyon gwo. Gen kèk enèji inevitableman gaye pandan konvèsyon chimik yo ak transpò ion nan elektwolit la.

 

Sistèm Jesyon Batri

 

Pa gen okenn sistèm depo enèji batri ityòm opere san kontwòl entelijan. Sistèm Jesyon Batri (BMS) kontwole plizyè douzèn paramèt an tan reyèl-: vòltaj selil endividyèl, tanperati, koule aktyèl la, ak eta chaj. Sipèvizyon sa a anpeche kondisyon ki ka domaje batri a oswa kreye risk sekirite.

Surcharge reprezante yon enkyetid prensipal. Si twòp enèji ap koule nan yon batri ki chaje nèt, iyon ityòm depase pa gen okenn kote pou entèrkalye, sa ki ka lakòz ityòm plating-lityòm metalik depoze sou sifas anod la olye ke mete ant kouch grafit. Depo sa yo ka fòme dendrit, ti zegwi-ki ta ka pèse separasyon an epi kout-sikwi batri a, sa ki lakòz yon evasyon tèmik.

BMS la tou jere balans selil yo. Nan yon pake batri ki gen dè santèn oswa dè milye de selil endividyèl ki konekte nan seri ak konfigirasyon paralèl, varyasyon ti tay nan kapasite ak rezistans entèn yo inevitab. San entèvansyon, gen kèk selil ki ta chaje twòp pandan ke lòt yo pa peye pandan chak sik, akselere degradasyon. BMS egalize nivo chaj atravè tout selil yo, pwolonje lavi fonksyonèl sistèm lan.

Kontwòl tanperati se yon lòt fonksyon kritik. Batri ityòm-ion yo fè yon fason optimal ant 15 degre ak 35 degre. Pi ba pase 0 degre, risk lityòm plating ogmante dramatikman paske mobilite ion nan elektwolit la diminye. Pi wo pase 45 degre, reyaksyon segondè vle akselere, konsome ityòm aktif ak degradasyon eleman elektwolit. Gwo sistèm depo enèji batri enkòpore sistèm refwadisman likid, sikilasyon lè, oswa faz-chanje materyèl pou kenbe kondisyon tèmik ideyal yo.

 

Soti nan selil yo nan sistèm yo

 

Konprann ki jan yon sèl selil batri fonksyone eklere sèlman yon pati nan foto a. Kadriyaj-sistèm depo enèji batri ityòm echèl rasanble plizyè milye selil nan modil, ki konbine nan etajè, ki ranpli inite anbakman-veenè-. Yon enstalasyon sèvis piblik-echèl ka genyen plizyè douzèn veso sa yo.

Sistèm konvèsyon pouvwa a (PCS) konekte etalaj batri a ak griy elektrik la. Piske pil yo opere sou kouran dirèk (DC) pandan ke griy la itilize kouran altènatif (AC), varyateur transfòme enèji ki genyen ant fòm sa yo. Envèstisè modèn yo bay sèvis rezo tou pi lwen pase senp chaje ak dechaje-yo ka enjekte oswa absòbe pouvwa reyaktif pou kontwole vòltaj, ajiste pwodiksyon yo pou estabilize frekans griy la, epi reponn a twoub griy la nan kèk milisgond.

Kalifòni enstale 7.3 GW nan kapasite depo batri pa 2024, prensipalman lè l sèvi avèk teknoloji ityòm-ion. Texas te ajoute 3.2 GW. Sistèm sa yo pa jis sere enèji renouvlab pou itilize pita; yo ranplase plant gaz natirèl "pik" ki te deja bay pouvwa sekou pandan peryòd gwo-demann. Yon sistèm batri 4 èdtan ka dechaje a plen pouvwa pou kat èdtan anvan apovri, sa ki fè li apwopriye pou kouvri pik demann aswè lè jenerasyon solè tonbe men itilizasyon elektrisite rete wo.

 

lithium battery energy storage

 

Varyasyon Chimi Materyèl

 

Se pa tout pil ityòm-ion ki sèvi ak chimi ki idantik. Materyèl katod espesifik la detèmine karakteristik pèfòmans kle yo. Lityòm fè fosfat (LFP) pil yo te vin dominan nan aplikasyon depo estasyonè, kaptire 80% nan nouvo enstalasyon an 2023. LFP ofri estabilite tèmik siperyè konpare ak nikèl-katod cobalt{-li siyifikativman mwens tandans fè tèmik runaway-, epi li souvan depase00 sik pi long.

Konpwomi a se dansite enèji. LFP magazen apeprè 160 Wh / kg nan nivo selil la, konpare ak 200-300 Wh / kg pou chimi NMC. Sa enpòtan anpil pou machin elektrik kote pwa ak volim gen kontrent, men li pa enpòtan anpil pou depo kadriyaj kote espas fizik abondan epi sekirite, lonjevite, ak pri pran priyorite.

Nikèl-katod ki rich yo bay pi gwo dansite enèji epi yo pi pito pou aplikasyon ki mande maksimòm depo nan espas minimòm. Sepandan, yo pi chè akòz kontni Cobalt ak nikèl, epi yo mande pou jesyon tèmik pi sofistike. Katod la reprezante apeprè 30% pri total batri a, kidonk seleksyon materyèl gen yon enpak siyifikativ sou ekonomi pwojè a.

Rechèch ap kontinye sou materyèl anod altènatif. Silisyòm ka teyorikman estoke dis fwa plis ityòm pase grafit pou chak pwa inite, men li anfle dramatikman pandan ityasyon, sa ki lakòz estrès mekanik ki ka zo kase elektwòd la apre sik repete. Apwòch aktyèl melanje ti kantite Silisyòm ak grafit, ogmante kapasite pandan y ap jere pwoblèm ekspansyon an. Anòd ityòm titanate ofri sekirite eksepsyonèl epi yo ka chaje trè rapid, men pi ba dansite enèji yo ak pi wo pri adopsyon limit.

 

Degradasyon pèfòmans ak lavi

 

Kapasite batri diminye piti piti atravè itilizasyon. Chak sik chaj-chaj konsome yon ti kantite ityòm aktif atravè reyaksyon segondè irevokabl. Solid-entèfaz elektwolit (SEI)-yon kouch pwoteksyon ki fòme sou sifas anod la-kontinyèlman grandi, konsome iyon ityòm. Materyèl katod tou dousman degrade, lage iyon metal ki imigre nan anod la kote yo ka katalize reyaksyon endezirab.

Pousantaj nan fennen kapasite depann anpil sou kondisyon fonksyònman yo. Batri sikile ant 20% ak 80% kapasite degrade anpil pi dousman pase sa yo regilyèman chaje a 100% ak egzeyate a 0%. Tanperati wo akselere degradasyon yon fason eksponansyèl -opere nan 45 degre kont 25 degre ka dimwatye lavi ka itilize a. Gwo pousantaj chaj ak dechaj (C-pousantaj) ogmante tou, menm si selil modèn yo jere pousantaj 1C (chaj konplè oswa egzeyat nan yon èdtan) rezonab.

Grid-sistèm echèl tipikman retire pil lè kapasite tonbe a 70-80% nan orijinal la. Men, pil yo pa vo anyen nan pwen sa a. Yon mache "dezyèm lavi" k ap grandi repurpose batri otomobil pou depo estasyonè. Batri machin elektrik retrete, ki pa apwopriye ankò pou egzijans pèfòmans transpòtasyon yo, ka sèvi pou ane nan aplikasyon pou griy mwens mande. Itilizasyon kaskad sa a amelyore ekonomi an jeneral sik lavi ak dirab nan teknoloji batri ityòm.

 

Entegrasyon sistèm depo enèji

 

Sistèm depo enèji batri ityòm pa opere nan izolasyon. Yo entegre ak jenerasyon renouvlab, plant elektrik konvansyonèl yo, enfrastrikti transmisyon, ak mache elektrisite. Yon fèm solè ki asosye ak depo batri ka bay kapasite fèm-garanti pwodiksyon pouvwa pandan èdtan espesifik-olye ke jenerasyon tanzantan depann sou move tan. Sa a transfòme solè soti nan yon resous ki depann sou move tan-nan yon bagay ki apwoche yon izin elektrik dispatchable.

Aplikasyon ki pi rapid -ap grandi se regilasyon frekans. Griy elektrik yo dwe kenbe frekans egzak (60 Hz nan Amerik di Nò, 50 Hz nan pifò lòt rejyon yo) lè yo toujou ap balanse jenerasyon ak chaj. Lè demann toudenkou ogmante, frekans gout; lè jenerasyon depase demann, frekans ogmante. Tradisyonèlman, gwo plant tèmik yo ajiste pwodiksyon yo pou korije dezekilib. Sistèm batri yo ka reponn nan milisgond olye ke minit, bay regilasyon frekans siperyè lè l sèvi avèk anpil mwens kapasite.

Tan-deplasman reprezante yon lòt fonksyon enpòtan. Nan mache ki gen tan-de-itilize pri elektrisite, pil yo chaje lè pri yo ba (anjeneral pandan lè yo gen gwo jenerasyon renouvlab) epi yo dechaje lè pri yo monte. Kalifòni pwodui sipli enèji solè regilyèman pandan midi-pafwa pwodui plis pase kadriyaj la ka itilize. Sistèm depo yo absòbe depase sa a, apresa yo dechaje pandan lè aswè yo lè pwodiksyon solè a desann men demann yo rete wo.

 

Sekirite ak tèmik Runaway

 

Thermal runaway-yon pwòp tèt-reaksyon chèn akselere kote jenerasyon chalè depase chalè dissipation-reprezante enkyetid sekirite ki pi grav pou depo enèji batri ityòm. Yon fwa inisye, tanperati entèn la ka depase 800 degre, lage gaz ki ka pran dife ak potansyèlman lakòz dife.

Deklanche a ka entèn oswa ekstèn. Kout sikui entèn yo ka soti nan fòmasyon dendrit, echèk separatè, oswa defo fabrikasyon. Faktè ekstèn yo enkli domaj fizik, surcharge ekstrèm, oswa ekspoze a tanperati ki wo. Yon fwa ke yon sèl selil antre tèmik runaway, chalè ka pwopaje nan selil vwazen yo, potansyèlman kaskad nan yon modil antye oswa etajè.

Sistèm sekirite modèn yo anplwaye plizyè kouch defans. Nan nivo selil la, séparateur yo itilize materyèl ki kouvwi seramik-ki fèmen nan tanperati ki wo, bloke transpò ion. Nan nivo modil la, baryè ki reziste -dife ak kraze tèmik anpeche pwopagasyon chalè ant selil yo. Pwoteksyon nivo-sistèm yo genyen ladan yo gwo deteksyon tanperati, dekoneksyon otomatik modil ki defo, ak sistèm espesyalize pou elimine dife.

Ensidan dife yo te diminye anpil kòm teknoloji a matirite. Pousantaj evènman enpòtan sekirite nan depo batri a diminye nan 2024 konpare ak ane anvan yo, ak jis senk gwo ensidan globalman. Enstalasyon premye yo te konn sèvi ak nikèl-manganèz-chimi cobalt nan konfigirasyon ki pa t 'adekwat adrese jesyon tèmik. Pwojè kontanporen yo anplwaye sitou chimi LFP ak konsepsyon modilè, byen-ayere ki redwi risk dife drastikman.

Dife nan mwa janvye 2025 nan etablisman Moss Landing nan Kalifòni-ki te fòse evakyasyon 1,200 rezidan-iplike yon konsepsyon sistèm ki pi ansyen. Kòd sekirite modèn yo, patikilyèman NFPA 855 yo te adopte nan anpil jiridiksyon, espas obligatwa ant etajè batri yo, vantilasyon amelyore, ak sistèm kenbe ki fèt espesyalman pou anpeche dife gaye. Estanda sa yo kontinyèlman evolye kòm endistri a akimile eksperyans operasyonèl.

 

Pèfòmans ekonomik

 

Depans depo enèji batri ityòm yo te tonbe rapidman. Pri a te desann soti nan $1,400 pou chak kilowat-èdtan an 2010 pou rive nan $139/kWh an 2023, ak previzyon pou plis rediksyon 40% pa 2030. Bès dramatik nan pri sa a-pami pi rapid pou nenpòt ki teknoloji enèji-rezilta ki soti nan pwodiksyon echèl, pwodiksyon ak ekonomi entans konpetisyon.

Lachin domine pwodiksyon mondyal, li fè apeprè 70% pil ityòm-ion k ap antre nan mache a. Chèn ekipman vètikal entegre nan peyi a, soti nan min ityòm ak raffinage nan manifakti selil ak entegrasyon sistèm, bay avantaj pri enpòtan. Yon òf Desanm 2024 nan peyi Lachin pou patiraj batri ak sistèm konvèsyon pouvwa an mwayèn $ 66 / kWh, apeprè mwatye mwayèn mondyal la lè yo eksepte enstalasyon ak pri koneksyon gri.

Pri depo nivo (LCOS)-pri total-pou chak kilowat-èdtan enèji ki delivre pandan tout lavi sistèm lan-varye selon aplikasyon ak kote. Sistèm ityòm-ion kounye a konkiran ekonomikman ak plant gaz natirèl pou dire jiska 4-8 èdtan. Pi long dire vin difisil; relasyon lineyè ant kapasite depo ak pri vle di yon sistèm 10 èdtan koute apeprè 2.5 fwa yon sistèm 4 èdtan pandan y ap opòtinite pou revni adisyonèl yo ka pa echèl pwopòsyonèl.

Reyalite ekonomik sa a eksplike poukisa pifò enstalasyon depo kadriyaj yo itilize sistèm dire 2-4 èdtan. Dire an mwayèn ogmante soti nan 1.8 èdtan an 2020 a 2.4 èdtan an 2024, men pwolonje a 10+ èdtan dire bezwen diferan teknoloji. Pil koule, depo lè konprese, oswa idwojèn vèt vin pi plis pri -pou aplikasyon ki dire anpil, menmsi ityòm-ion kontinye amelyore ekonomi li yo pou dire jiska 8-10 èdtan.

 

Kwasans Mache ak Trajektè Future

 

Deplwaman global depo enèji batri te rive nan 160 GW nan kapasite kimilatif an 2024, ak 72 GW te ajoute nan ane sa a sèlman-ki reprezante plis pase 45% nan enstalasyon total istorik yo. Lachin te dirije ak 36 GW nan nouvo kapasite, ki te swiv pa Etazini ak 13 GW ak Ewòp ak 10 GW. Kwasans eksplozif sa a reflete desann pri yo, politik sipò yo, ak ogmante pénétration enèji renouvlab ki mande depo pou estabilite rezo a.

Yo prevwa mache a elaji soti nan 13.7 milya dola nan 2024 a 43.4 milya dola pa 2030, ap grandi nan 21% chak ane. Sipò politik akselere adopsyon-douz eta ameriken yo te adopte objektif deplwaman depo enèji, e menm manda yo egziste globalman. Inyon Ewopeyen an te bay 20% soulajman VAT pou sistèm depo batri nan 2023, pandan y ap Lachin ofri sibvansyon sibstansyèl pou enstalasyon griy-echèl.

Lityòm-ion ap gen anpil chans kenbe dominasyon jiska 2030 pou pifò aplikasyon yo, men altènatif ap parèt. Batri sodyòm -ion, lè l sèvi avèk sodyòm abondan olye pou yo ityòm, ta ka pran jiska 10% nan mache depo enèji a pa 2030, patikilyèman pou aplikasyon kote pi ba dansite enèji akseptab. Batri sa yo koute apeprè 30% mwens pase ekivalan ityòm fè fosfat epi elimine depandans sou chèn ekipman pou ityòm de pli zan pli contrainte.

Batri solid-reprezante yon revolisyon ki pi long-. Lè yo ranplase elektwolit likid ak kondiktè solid iyonik, yo pwomèt pi wo dansite enèji (ki kapab depase 400 Wh/kg), sekirite amelyore akòz elektwolit ki pa -ki ka pran dife, ak lavi sik ki pi long. Gwo manifaktirè otomobil yo te anonse plan komèsyalizasyon pou fen ane 2020 yo, ak aplikasyon pou depo estasyonè ta swiv. Sepandan, fabrike pil eta solid-nan echèl ak pri akseptab rete san rezoud.

 

Kesyon yo poze souvan

 

Ki jan efikas sistèm depo enèji batri ityòm yo konpare ak lòt teknoloji depo?

Sistèm ityòm-ion reyalize 85% efikasite ale-tout vwayaj kòm yon estanda pou enstalasyon sèvis piblik-echèl, pi plis pèfòmans altènatif yo. Depo idwoelektrik ponpe varye ant efikasite 70-80%, depo lè konprese rive nan 42-55%, ak pil koule tipikman delivre 60-80%. Se sèlman sèten sistèm depo mekanik tankou volan ki koresponn ak depase efikasite ityòm-ion, men yo limite a dire trè kout egzeyat nan minit olye ke èdtan.

Ki sa ki lakòz kapasite batri ityòm degrade sou tan?

Mekanis miltip kontribye nan fennen kapasite. Kouch entèfaz-elektwolit solid sou anod la ap grandi kontinyèlman, konsome iyon ityòm nan reyaksyon segondè. Materyèl katod piti piti dekonpoze, lage iyon metal ki imigre nan anod la ak katalize plis degradasyon. Solvang elektwolit kraze anba estrès elektrik, fòme depo posibilite sou sifas elektwòd. Fonksyone nan tanperati ki wo, eta chaj konplè, oswa vitès chaj rapid-dechaj akselere tout pwosesis sa yo.

Èske pil ityòm yo eksploze, e ki jan yo anpeche sa a?

Kouri tèmik ka lakòz dife ak potansyèlman eksplozyon si gaz batri yo pran dife nan espas ki fèmen, menm si sa ra anpil ak bon konsepsyon. Sistèm modèn yo anpeche sa a grasa plizyè pwoteksyon: separasyon seramik-kouvwi ki fèmen nan tanperati ki wo, baryè tèmik ant selil yo, siveyans tanperati anpil, dekoneksyon modil otomatik, sistèm espesyalize pou elimine dife, ak seleksyon chimik selilè ak atansyon (chimi LFP yo itilize nan pifò depo kadriyaj la pi estab tèmikman pase altènatif).

Konbyen tan yon sistèm depo enèji batri ityòm dire?

Sistèm kadriyaj -echèl ityòm-iyon anjeneral fonksyone pou 10-15 ane anvan yo mande pou ranplasman batri, reyalize 2,000-5,000 sik chaj konplè-depandan de chimi ak kondisyon fonksyònman. Batri LFP jeneralman dire pi lontan pase variants NMC. Sistèm nan enfrastrikti-inverters, sistèm kontwòl, lojman-souvan dire 20-25 ane, ki pèmèt ranplasman batri san yo pa rebati enstalasyon an antye. Pratik fonksyònman yo gen anpil enpak sou lavi; limite chaj ranje a 20-80% olye ke 0-100% ka efektivman double lavi sik.

 

Enplikasyon pi laj

 

Mekanis k ap travay nan depo enèji batri ityòm -iyon ityòm k ap deplase ant elektwòd pandan y ap elektwon yo ap koule nan sikui ekstèn- te vin fondasyon pou tranzisyon enèji a. Sistèm sa yo pa jenere elektrisite, men kapasite yo pou dekouplè distribisyon jenerasyon ak konsomasyon pèmèt sous enèji renouvlab yo bay pouvwa serye malgre nati tanzantan yo.

Operatè gri yo de pli zan pli konsidere depo batri pa kòm yon teknoloji nouvo, men kòm enfrastrikti esansyèl. Administrasyon Enfòmasyon sou Enèji Ameriken an prevwa kapasite batri a pral depase dèlko petwòl-yo nan lane 2025. Chanjman sa a soti nan jenerasyon fosil-dispatchable pou ale nan jenerasyon renouvlab ak depo reprezante yon restriktirasyon fondamantal nan fason rezo elektrik yo fonksyone.

Teknoloji a ap kontinye avanse rapidman. Rechèch konsantre sou ogmante dansite enèji, diminye depans, amelyore sekirite, ak devlope materyèl ki pi dirab. Reyalize echèl depo terawatt-èdtan ki nesesè pou kadriyaj ki dekarbonize pwofondman-estimasyon sijere 930 GW kapasite depo pou Etazini sèlman pa 2050-sa pral mande pou kontinye inovasyon nan syans materyèl, pwosesis fabrikasyon, ak entegrasyon sistèm.

Pandan se tan, reyaksyon elektwochimik ki fèt andedan dè milyon de selil batri globalman, envizib pou itilizatè yo men k ap travay kontinyèlman, de pli zan pli detèmine lè limyè nou yo rete limen, faktori nou yo kouri, ak enèji renouvlab nou an rive nan nou.

Voye rechèch
Enèji pi entelijan, operasyon pi fò.

Polinovel ofri solisyon depo enèji ki gen gwo -pèfòmans pou ranfòse operasyon w yo kont entèripsyon kouran elektrik, diminye pri elektrisite atravè jesyon entèlijan pik yo, epi bay enèji dirab, ki pare pou lavni-.